Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyası nın ekspert qrupunun üzvü, “Xalq Həyat” Sığorta Şirkəti ASC-nin Satış departamentinin müdiri Şəhriyar Məcidov un Sığortalı Azərbaycan-a özəl müsahibəsini təqdim edirik:
Bu gün Azərbaycanda həyat sığortalarına vətəndaşların marağı, münasibəti, istifadə aktivliyi nə dərəcədə qənaətbəxş qiymətləndirilə bilər?
Sevindirici haldır ki, bu gün ölkəmizdə əhalinin həyat sığortalarına marağı əvvəlki illərlə müqayisədə daha da artıb. Və biz sığortaçılar olaraq hər il mütəmadi olaraq bu müsbət dəyişiklik tendensiyasının fərqini hiss edirik. İlbəil maraq artır, münasibətlər müsbət yöndə dəyişir, istifadəçi aktivliyi daha da canlanır.
Əminliklə onu da deyə bilərəm ki, bu gün ölkəmizdə elə vətəndaşlar var ki, onların bir yox, hətta bir neçə həyat sığortası məhsulu üzrə müqavilələri var. Misal olaraq deyə bilərəm ki, məsələn, bir əməkdaş hər hansı bir qurumda fəaliyyət göstərirsə, ilkin olaraq onun İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığortası məhsulu üzrə şəhadətnaməsi var; onun ipoteka krediti varsa burada da həyat sığortasına sahibdir; çalışdığı şirkət qrup halında sığorta əldə edibsə həmin əməkdaş həm də bu məhsulu da əldə etmiş olur – ümumilikdə gördüyünüz kimi, bununla da bir şəxsin bir neçə həyat sığortası məhsulu üzrə müqaviləsi olmuş olur. Lakin biz 10-12 il əvvələ nəzər salsaq, o illərdə belə bir tendensiyalar müşahidə olunmurdu – vətəndaşın yalnız icbari həyat sığortası və ya ən yaxşı haldı ipoteka krediti üzrə həyat sığortası var idi.
Konkret fakta əsaslansaq, son 5-6 il ərzində həyat sığortasına maraq yüksək səviyyədə artıb, vətəndaşların bu məhsullarla bağlı məlumatlılığı formalaşıb və həyat sığortalarından istifadəçi aktivliyi yaranıb. Bu da heç təsadüfi deyil ki, ölkəmizdə aparılan genişmiqyaslı sığorta maarifləndirməsi tədbirləri ilə bilavasitə bağlıdır. Çünki artıq 6-cı ildir ki, republikamızda Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı, Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyası və İcbari Sığorta Bürosunun, o cümlədən, sığortaçıların birgə əməkdaşlığı çərçivəsində geniş həcmli maarifləndirmə və sığorta təbliğatı tədbirləri həyata keçirilir və bu tədbirlər ilbəil öz uğurlu nəticələrini göstərir.
Azərbaycanın həyat sığortası bazarı əhaliyə hansı sığorta növ və xidmətlərini təklif edir?
Bu gün ölkəmizdə həyat sığortası bazarı əhaliyə kifayət qədər fərqli könüllü həyat sığortası məhsulları təqdim edir. Lakin hamımıza məlumdur ki, həyat sığortası bazarında icbari olan – İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta növü var ki, bu da bir icbari sığorta məhsuludur.
Təqdim olunan digər məhsullar isə könüllüdür. Bu sırada biz ən aktiv və populyar olan Həyatın yaşam sığortası, Kredit götürən şəxslərin sığortası, Qrup halında sığorta və Fərdi həyat sığortası (əmək fəaliyyətinin olub-olmamasından asılı olmayaraq istənilən şəxsə) növlərinin adlarını sadalaya bilərik.
Əsasən investisiya aləti kimi daha çox maraq yaradan Həyatın yaşam sığortası vətəndaşlara nə kimi üstünlüklər qazandırır?
Bəli, həyat sığortalarında əsasən investisiya aləti kimi tanınan Həyatın yaşam sığortasıdır ki, bu gün də bu məhsula maraq yüksək səviyyədədir. Bu sığorta məhsulu üzrə iki təminat verilir. Maraqlı tərəfi odur ki, vətəndaş müqavilə müddətinin sonunda yaşadığı halda belə bu, sığorta hadisəsi sayılır və bu halda belə yığılan vəsait sığortalı vətəndaşa təqdim olunur. İkinci təminat isə ölüm halıdır ki, sığortalı vətəndaş müqavilə müddətində həyatını itirərsə yığılan vəsait onun vərəsələrinə təqdim olunur.
Bu məhsulu əldə etmək istəyən vətəndaşlar əməkhaqlarının 50%-ə qədərini bu məhsula yönləndirdikdə, əməkhaqqının həmin hissəsinə aid olan vergilərdən və sosial sığortaya yönləndirilməsi nəzərdə tutulan vəsaitlərdən azad olur, yəni həmin vəsaitlər də müştərinin hesabında toplanır və müqavilə müddətinin sonunda da tam şəkildə sığortalı vətəndaşa geri qayıdır. Son vergi tətbiqetmələrini nəzərə alsaq deyə bilərik ki, daha çox əməkhaqqı alan bu məhsula qoşulduqda daha böyük məbləğdə vəsait əldə edə bilər.
Bazar araşdırmalarımız göstərir ki, son vaxtlar Sağalmaz xəstəliklərdən sığorta növünə maraq artır. Bunun başlıca səbəblərini nədə görürsünüz?
Sağalmaz xəstəliklərdən sığorta da çox maraqlı və yüksək əhəmiyyətə malik bir sığorta məhsuludur. Nəzərə alsaq ki, günbəgün həyat sığortası məhsullarına maraq artır, bu mənada marağa səbəb olan məhsullardan biri də məhz Sağalmaz xəstəliklərdən sığorta məhsuludur. Bu məhsula marağın artma səbəbi olaraq qeyd edə bilərik ki, bildiyiniz kimi, İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta növü yalnız istehsalat zamanı baş vermiş risklərə təminat verir. Lakin Sağalmaz xəstəliklərdən sığorta isə o məhsullardandadır ki, bunun təminatı bütün dünya üzrədir və 24 saatı əhatə edir. Yəni vətəndaş ya əmək fəaliyyəti ilə məşğuldur və ya evində istirahət edir – bu, fərq etmir.
Sağalmaz xəstəliklər deyərkən burada, əsasən 7 xəstəliyə təminat verilir ki, sığortalı həmin xəstəliklərə yoluxan zaman sığorta şirkəti sığorta ödənişini sığortalıya təqdim edir.
Bir neçə il əvvəl Azərbaycanda Kredit həyat sığortasının qaydaları dəyişdi və məhsul daha vətəndaşyönümlü formada yenidən dizayn edildi. Bu sığorta məhsulu ümumiyyətlə vətəndaşa nə verir?
Kredit həyat sığortasına həm istehlak kreditləri, yəni mikro-kreditlər, biznes kreditləri, həm də ipoteka, yəni mənzil alışı üçün nəzərdə tutulan (həm dövlət hesabına verilən ipoteka kreditləri, həm də bankların daxili vəsaiti hesabına verilə ipoteka kreditləri) kreditlər daxildir.
Kredit həyat sığortasına edilən dəyişiklik nəticəsində məhsulun daha da vətəndaşyönümlü olmasına səbəb olan amil bu məhsul üzrə olan qiymətlər, yəni sığorta haqlarıdır. Daha əvvəlki illərdə, yəni qaydalar dəyişdirilənə qədər olan zaman dilimində təqribən 100 manat olan sığorta haqqı artıq bu gün 7-8 dəfə daha ucuz qiymətə müştəriyə təklif olunur.
Bu məhsulun təminatı qrup əlilliklərdir – yəni birinci, ikinci və ya üçüncü dərəcəli əlilliklər və ən başlıcası ölüm halıdır. Yəni vətəndaş bankdan kredit götürərkən bu sığorta məhsulunu könüllü əldə etməklə yuxarıda qeyd olunan risklərini təminat altına alaraq sığortalamış olur. Hətta vətəndaş bankdan kredit götürərkən bank bu sığorta məhsulunu ona təklif etməsə belə, vətəndaş bu sığorta məhsulunu tələb edə bilər – bu, vətəndaşın hüququdur.
Nəticə etibarilə, kredit müddəti ərzində vətəndaş yuxarıda qeyd olunan təminatlara daxil olan sığorta hadisələri ilə üzləşərsə – ya əlillik təyin olunarsa və ya ölüm halı olarsa, sığortalanmış vətəndaşın qalıq borcu miqdarında sığorta şirkəti vətəndaşın banka olan borcunu ödəyir.
Həyat sığortalarından yeganə icbari növ İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta növüdür. Bu sığorta məhsulundan kimlər və necə yararlanır?
Bəli, həyat sığortalarında yeganə icbari növ İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta növüdür. Bu sığorta məhsulu ölkəmizdə əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan yalnız özəl şirkətlərin əməkdaşlarını sığortalayır. Yalnız özəl şirkətləri ona görə xüsusi qeyd edirəm ki, cari ilin yanvar ayına qədər sığorta şirkətləri dövlət müəssisələrinin əməkdaşlarını da bu məhsul üzrə sığortalaya bilirdisə, artıq yeni qanuna əsasən, 2026-cı ilin yanvar ayından etibarən sığorta şirkətləri dövlət qurumlarının əməkdaşlarını, haqqında danışdığımız icbari həyat sığortası növü ilə sığortalamayacaqlar. Bu istiqamət artıq dövlətə təhkim olundu, yəni dövlət müəssisələrinin əməkdaşları artıq özəl şirkətlər vasitəsilə yox, dövlət xətti ilə sığortalanacaqlar. Ona görə də, bu sığorta növü üzrə yığımlar son aylarda azalsa da, yerli bazar iştirakçıları özəl şirkətlərin əməkdaşlarını sığortalamaqda davam edirlər.
İşəgötürən tərəfindən bu sığorta növü üzrə sığorta olunmayan hər bir əməkdaşa görə dövlət qurumları tərəfindən müvafiq cərimələr – 500 manatdan 5000 manata qədər cərimələr nəzərdə tutulub ki, bu da artıq bir müddətdir tətbiq olunur.
Burada təminatlara istehsalatda baş verən bədbəxt hadisələr daxildir. Çox zaman şirkət əməkdaşları və yaxud sığortalılar bu məhsulu səhv anlayırlar, düşünürlər iş vaxtı hər hansı daxili problemlə bağlı istənilən xoşagəlməz hadisə baş veribsə, artıq sığorta şirkəti ödəniş etməlidir, əslində isə bu belə deyil. Məhsulun adından da göründüyü kimi, bu, istehsalatla bağlı olan, istehsalatda baş verən bədbəxt hadisə ilə bağlı olan bir məqamdır. Bədbəxt hadisənin də açıqlaması belədir ki, yəni kənar fiziki təsir nəticəsində baş verən bilən hadisə.
Burada da 3 qrup əlillik və ölüm halı təminatlara daxildir. Lakin əməkdaş istehsalat vaxtı ürək-damar xəstəliyi nəticəsində vəfat edibsə və yaxud əvvəlcədən vətəndaşda olan xroniki xəstəliklə bağlı ölüm və ya əlillik baş veribsə, artıq bu, sığorta hadisəsi sayılmır.
Azərbaycanda yaxın gələcəkdə həyat sığortası bazarının davamlı inkişaf və böyümə potensialını nə dərəcədə real hesab edirsiniz?
Yaxın gələcəkdə ölkəmizdə həyat sığortası bazarının inkişafını mən real hesab edirəm. Artıq uzun müddətdir ki, mən bu sektorda fəaliyyət göstərdiyimə görə, vətəndaşların həyat sığortalarına 10 il əvvəlki münasibətləri ilə indiki münasibətlərinin fərqini görə bilirəm. Kifayət qədər böyük fərq var.
Azərbaycanda həyat sığortası bazarının artımı böyük sürətlə baş verir. Hətta dövri icmal rəqəmlərinə istinad edərək deyə bilərəm ki, bu gün ölkəmizdə qeyri-həyat sığortaları ilə müqayisədə həyat sığortalarında daha böyük artım müşahidə olunur. Bu da onu deməyə əsas verir ki, artıq 5-7 ildən sonra Azərbaycanda bütün vətəndaşların həyat sığortası olacaq. Burada mən 18-65 yaş aralığını nəzərdə tuturam. Çünki həyat sığortası qaydalarına görə, 65 yaşdan sonra üçün yanaşma fərdi qaydada ola bilər. Bu, İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta növü üzrə də, Kredit həyat sığortası üzrə də, Həyatın yaşam sığortası üzrə də, Sağalmaz xəstəliklərdən sığorta üzrə də və Fərdi həyat sığortası üzrə də ola bilər.
Həyat sığortalarına maraq davamlı olaraq artır və burada maarifləndirmə yüksək rol oynayır. Buna görə də bir sığortaçı olaraq düşünürəm ki, yaxın gələcəkdə həyat sığortası bazarının daha da yüksək sürətlə artımını müşahidə edəcəyik.
Sığortalı Azərbaycan – https://sigortaliazerbaycan.com/ – Sigorta Medya Nəşridir – bütün hüquqlar qorunur
Sigorta Medya Türkiye – www.sigortamedya.com.tr
Sığorta növləri və ümumi sığorta fəaliyyətləri haqqında ətraflı məlumat almaq üçün veb saytımıza daxil ola bilərsiniz. Hər gün daha inkişaf etmiş cəmiyyət olmaq məqsədi ilə addımlar atırıq. Sığorta xidmətlərinin nə qədər vacib olduğunu izah etmək, üçün ən son məlumat ları və xəbərləri daxil edirik. Faydalanmaq istədiyiniz sığorta növləri haqqında ətraflı məlumat əldə etmək üçün saytımıza nəzər yetirə bilərsiniz. Saytımız vasitəsi ilə eyni zamanda həm fərdi həm korporativ sığorta növləri ilə tanış ola və bütün suallarınıza dərhal cavab ala bilərsiniz. Bizim saytımızın köməyi ilə şəxsi pensiya və həyat sığortası ilə bağlı maraqlandığınız bütün suallara cavab tapa bilərsiniz.
