Azərbaycanda sığorta bazarında son illərdə mühüm dəyişikliklər baş verib. Qanunvericilikdə aparılan islahatlar, rəqəmsal xidmətlərin genişlənməsi və yeni texnologiyaların tətbiqi sektorun inkişafına təsir göstərir. Ləman Babasoy isə sığortaya yanaşmanın yalnız məcburi öhdəlik və cərimədən yayınma vasitəsi kimi deyil, maliyyə risklərindən qorunma mexanizmi kimi formalaşmasının vacibliyini vurğulayır.
Hazırda vətəndaşların hansı sığorta məhsullarına daha çox üstünlük verdiyi, müqavilə bağlayarkən hansı səhvlərə yol verdiyi və süni intellektlə rəqəmsallaşmanın sektoru necə dəyişəcəyi əsas müzakirə mövzularındandır.
Bu və digər suallara aydınlıq gətirmək üçün Sığortalı Azərbaycan sığorta eksperti Ləman Babasoy ilə həmsöhbət olub.
Ləman Babasoy: “Sığorta bazarı inkişaf mərhələsindədir”
Azərbaycanda sığorta bazarının hazırkı vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz? Son illərdə hansı əsas dəyişikliklər baş verib?
Ləman Babasoy:
Hazırda sığorta bazarı inkişaf mərhələsindədir. Son illərdə həyata keçirilən islahatlar və tətbiq olunan yeni qaydalar bazarın daha şəffaf və müasir şəkildə fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradıb.
Müsbət yeniliklər sırasında sığortalı məlumatlarının Daxili İşlər Nazirliyinin informasiya sistemi ilə inteqrasiyası, risk əsaslı tariflərin tətbiqi və ən son dəyişikliklərdən biri olan bonus-malus sisteminin təkmilləşdirilməsi xüsusi qeyd edilməlidir.
Artıq qəza zamanı malus avtomobilə deyil, qəzanı törədən sürücünün sığorta tarixçəsinə tətbiq olunur. Bu yanaşma daha ədalətli qiymətləndirmənin formalaşmasına imkan verir.
Azərbaycanda ən çox hansı sığorta məhsullarına üstünlük verilir?
İnsanlar ən çox hansı sığorta növlərinə müraciət edirlər və hansı məhsullar hələ də kifayət qədər tanınmır?
Ləman Babasoy:
Azərbaycanda bazarın əsas hissəsini hələ də icbari sığortalar təşkil edir. Xüsusilə avtomobil sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası ən geniş istifadə olunan məhsullardan biridir.
Burada cərimə mexanizmi mühüm rol oynayır və vətəndaşların bir hissəsi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bu sığortanı əldə edir.
Digər icbari sığorta növlərində də cərimələr nəzərdə tutulsa da, onların tam tətbiq edilməməsi həmin məhsullara marağın aşağı olmasına təsir göstərir. Daşınmaz əmlakın icbari sığortası buna nümunədir.
Bununla yanaşı, kasko, səyahət, yük və digər könüllü sığorta məhsullarına maraq da son illərdə artmaqdadır.
İcbari və könüllü sığorta arasında əsas fərqlər nələrdir?
Ləman Babasoy:
İcbari sığorta qanunvericiliklə tənzimlənən və əldə olunması məcburi olan sığorta növüdür. Qiymətlər bütün şirkətlər üçün eyni prinsiplərlə müəyyən edilir.
Könüllü sığorta məhsullarında isə şirkətlər qanunvericiliyin tələblərinə riayət etməklə öz məhsullarını fərqli şərtlər və təminatlarla təqdim edə bilirlər.
Bu səbəbdən vətəndaşlar yalnız qiymətə deyil, müqavilənin əhatə etdiyi risklərə, istisnalara və təminatlara da diqqət yetirməlidirlər.
Sığorta müqaviləsi bağlayarkən ən çox hansı səhvlərə yol verilir?
Ləman Babasoy:
Ən böyük yanlış müqavilə şərtlərini oxumamaqdır.
Bir çox hallarda sığortalılar öz hüquq və öhdəliklərini bilmirlər. Hadisə baş verdikdə isə müqavilədə nəzərdə tutulmayan təminatları tələb edir və ya hadisə barədə düzgün qaydada məlumat vermədikləri üçün ödənişlə bağlı problemlərlə qarşılaşırlar.
Digər geniş yayılmış səhv daha ucuz məhsulu seçərkən təminat fərqlərini nəzərə almamaqdır. Bəzən cüzi qiymət fərqinə görə daha geniş təminatlardan imtina edilir.
Həmçinin bəzi şəxslər avtomobilin istifadəsi ilə bağlı düzgün məlumat vermirlər. Məsələn, avtomobil taksi kimi istifadə olunsa da, bu məlumat sığorta şirkətindən gizlədilir. Sonradan hadisə baş verdikdə bu fakt müəyyən olunur və ödənişlə bağlı problem yarana bilər.
Sığorta hadisəsi baş verdikdə vətəndaş hansı addımları atmalıdır?
Ləman Babasoy:
İlk növbədə təhlükəsizlik təmin edilməli və hadisənin daha ağır nəticələrə səbəb olmaması üçün lazımi tədbirlər görülməlidir.
Daha sonra sığorta şirkətinə operativ məlumat verilməli, zərurət olduqda DYP, FHN və digər aidiyyəti qurumlara müraciət edilməlidir.
Hadisə yerinin foto və video çəkilişinin aparılması, lazımi sənədlərin düzgün hazırlanması sonrakı qiymətləndirmə prosesini asanlaşdırır.
Mən hesab edirəm ki, gələcəkdə onlayn müraciət sistemlərinin daha geniş tətbiqi bu prosesi xeyli sürətləndirəcək. Müştərinin şəxsi kabinet vasitəsilə hadisəni qeydə alması, sənədləri yükləməsi və müraciətin gedişatını izləməsi həm vətəndaş, həm də şirkətlər üçün daha rahat olacaq.
Rəqəmsallaşma və süni intellekt sığorta sektoruna necə təsir edir?
Ləman Babasoy:
Rəqəmsallaşma artıq sığorta sektorunun ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Müştərilərin sığorta hadisəsinin qiymətləndirilməsi prosesini mobil tətbiqlər vasitəsilə izləməsi, sənədlərə rahat çıxış əldə etməsi və məlumat mübadiləsinin elektron formada aparılması xidmət keyfiyyətini artırır.
Gələcəkdə müqavilələrin ləğvi, yəni xitam prosesinin də tam elektronlaşdırılması mühüm yenilik ola bilər. Hazırda bu prosedurun fiziki formada həyata keçirilməsi həm müştərilər, həm də şirkətlər üçün əlavə vaxt və resurs itkisinə səbəb olur.
Sığorta haqlarında və xidmətlərdə dəyişikliklərin əsas səbəbləri nələrdir?
Ləman Babasoy:
Ölkədə avtomobillərin və digər sığorta obyektlərinin sayının artması bazarın genişlənməsinə səbəb olur. Risklər artdıqca sığorta sektorunda da yeni yanaşmaların tətbiqinə ehtiyac yaranır.
Şirkətlər beynəlxalq təcrübəni öyrənərək xidmət keyfiyyətini yüksəltməyə, məhsulları daha əlçatan etməyə və müştəri məmnuniyyətini artırmağa çalışırlar.
Bununla yanaşı, vətəndaşlar haqlı olaraq gözləyirlər ki, sığorta haqları artdığı halda xidmət keyfiyyəti də yüksəlsin. Xüsusilə operativ xidmət, çağrı mərkəzlərinin fəaliyyəti və rəqəmsal xidmətlərin inkişafı istiqamətində hələ də görüləcək işlər var.
Sığorta ilə bağlı cəmiyyətdə ən geniş yayılmış yanlış fikir hansıdır?
Ləman Babasoy:
Ən çox eşitdiyim fikir budur:
“Onsuz da sığorta pul ödəmir.”
Bu yanaşma düzgün deyil.
Sığorta ilk növbədə insanın maliyyə risklərini azaltmaq üçün yaradılmış mexanizmdir. Təəssüf ki, bir çox vətəndaş sığortanı öz təhlükəsizliyini təmin etmək üçün deyil, yalnız cərimədən yayınmaq məqsədilə əldə edir.
Bu düşüncənin dəyişməsi üçün həm sığorta şirkətləri, həm də aidiyyəti qurumlar maarifləndirmə işlərini davam etdirməlidir. Eyni zamanda yüksək keyfiyyətli xidmət göstərilərək cəmiyyətin sığorta sektoruna olan etimadı daha da gücləndirilməlidir.
Son illərdə televiziya, radio və sosial media vasitəsilə aparılan maarifləndirmə işləri artıq müsbət nəticələr verməyə başlayıb. Bu istiqamətdə görülən işlərin davam etdirilməsi sığorta mədəniyyətinin formalaşmasına və bazarın inkişafına müsbət təsir göstərə bilər.
Müəllif Hüquqları
Sığortalı Azərbaycan – “Sigorta Medya” nəşridir. Bütün hüquqlar qorunur. Platformamız vasitəsilə fərdi sığorta və korporativ sığorta növləri, o cümlədən həyat sığortası və könüllü pensiya sığortası haqqında ən son xəbərləri izləyə bilərsiniz. Regionun sığorta gündəmini izləmək üçün Sigorta Medya Türkiye səhifəsini də ziyarət edə bilərsiniz.
