Sığortalı Azərbaycan AzRe Təkrarsığorta ASC-nin Zərərlərin Tənzimlənməsi departamentinin direktoru, Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyası nın ekspert qrupunun üzvü Emin Allahverdiyev in portalımıza olan özəl müsahibəsini təqdim edir:
Azərbaycanda sığorta sektorunun son illərdə inkişafını necə qiymətləndirirsiniz? Ən çox irəliləyiş hansı sahələrdə hiss olunur?
Azərbaycanın sığorta sektorunun hazırkı vəziyyətini inkişafyönümlülük baxımından yüksək qiymətləndiririk. Lakin sektorun istər böyümə, istərsə də penetrasiyanın artırılması baxımından potensialı da böyükdür. Ötən 5 ilin icmal göstəricilərinə nəzər salsaq sektorun real inkişafına dair mənzərəni aydın şəkildə görə bilərik. Belə ki, yerli sığorta bazarımızda 2021-ci ildə 16%, 2022-ci ildə 18%, 2023-cü ildə 26%, 2024-cü ildə 10,7% və 2025-ci ildə isə 11,2% böyümə qeydə alınmışdır. Sevindirici haldır ki, böyümə cari ilin 1-ci rübündə də müşahidə olunmaqdadır.
Belə ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankı nın ən son açıqladığı və 2026-cı ilin yanvar-mart aylarını əhatə edən sığorta icmalına görə, yerli bazarda hesabat dövrü ərzində Azərbaycandakı 16 sığorta şirkətinin xətti ilə 417,7 milyon manat sığorta haqqı təmin olunub. Bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,7% çoxdur.
Hesab edirəm ki, mövcud böyümə göstəriciləri bir neçə amillə bilavasitə bağlıdır. Bu sırada biz, Azərbaycan Mərkəzi Bankı, Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyası və İcbari Sığorta Bürosu arasında imzalanmış “Sığorta savadlılığının artırılması, maarifləndirmə, təbliğat və qarşısıalınma tədbirlərinin sistemli və aradıcıl həyata keçirilməsinə dair qarşılıqlı əməkdaşlıq haqqında” Memorandum çərçivəsində ümumrespublika səviyyəsində aparılan genişmiqyaslı sığorta maarifləndirməsi tədbirlərini, o cümlədən, ölkəmizdə maliyyə bazarlarına nəzarətedici orqan olan Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfində həyata keçirilən məqsədyönlü sektoral islahatlar və uğurlu tənzimləmə siyasətini xüsusi vurğulamalıyıq.
Sevincidirici haldır ki, sektorda qeydə alınan inkişaf göstəriciləri müxtəlif istiqamətlər üzrə müşahidə olunmaqdadır. Belə ki, ötən dövr ərzində həm icbari və könüllü sığorta növləri, habelə, həyat və qeyri-həyat sığorta sinifləri üzrə kompleks böyümə və inkişaf dinamikası təmin olunmuş vəziyyətdədir.
Əldə olunan inkişaf göstəriciləri, o cümlədən, davam etdirilən və orta-uzunmüddətli perspektiv üçün hesablanmış maarifləndirmə və islahat tədbirləri onu deməyə əsas verir ki, cari böyümə növbəti dövrlərdə də dayanıqlı əsaslarla davam edəcəkdir.
Sizcə hazırda Azərbaycanda sığorta bazarının qarşısında duran əsas çağırışlar hansılardır?
Bu gün Azərbaycan sığorta bazarının qarşısında duran çağırışlarla dünya sığorta sənayesinin müəyyənləşdirdiyi qlobal prioritetlər üst-üstə düşür. Çünki sığorta, xidmət sahəsidir və tələb-təklif faktoru burada vacib rol oynayır. Tələb-təklif uzlaşması isə həm müştəri davranışları, həm də dəyişən zaman şərtləri ilə bilavasitə bağlı olan məqamdır.
Bu gün həm qlobal sığorta sənayesi, həm də yerli sığorta bazarımız üçün aktual olan fundamental istiqamətlər sırasında biz kiber-risklərin artan intensivliyi, təbii katastrofik fəlakətlərin genişlənməsi və tezliyinin artması, habelə, yenilənən istehlakçı qruplarında sığorta savadlılığının təmin olunması, eyni zamanda, müdafiə boşluqlarının qismən və yə tamamilə aradan qaldırılması kimi müasir prioritetləri misal göstərə bilərik.
Sevindirici haldır ki, ölkəmizdə sığorta sektorunda aparılan aktiv islahatyönümlü tədbirlər nəticəsində kiber-riskləri təminat altına alan sığorta məhsulları hazırlanır.
O cümlədən, Türkiyə təcrübəsinə müraciət edilməklə katastrofik risklərin ölçülməsi istiqamətində ciddi addımlar atılır. Sığorta xidmətlərinə əlçatanlığın artırılması ilə penetrasiyanın yüksəldilməsi və məntiqi ardıcıllıq olaraq, müdafiə boşluqlarının qismən aradan qaldırılması yönündə işlər görülür.
Həmçinin, yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, davamlı olaraq sığorta maarifləndirməsi tədbirləri görülür. Bütün bu addımlar qlobal çağırışların lokal bazarda, yəni Azərbaycanın sığorta sektorunda əyani və uğurlu təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında sığorta sahəsində əməkdaşlıq imkanlarını necə görürsünüz? Və sizcə Türkiyə sığorta bazarı ilə müqayisədə ən böyük fərqlər nələrdir?
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında sığorta sahəsində ilk dəfə sistemli əlaqələr 2020-ci ilin 7 dekabr tarixində Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyası ilə Türkiyə Sığorta Birliyi arasında qarşılıqlı əməkdaşlığa dair Memorandumun imzalanması ilə qurulub. Ötən 6 ildə bu əməkdaşlıq yerli bazara böyük təcrübə qazandırdı.
Belə ki, yerli bazar mütəxəssislərinin Türkiyə Sığorta Birliyinin təşkil etdiyi beynəlxalq konfrans və vebinarlarda iştirakı təmin olundu. O cümlədən, sektoral əhəmiyyət daşıyan istiqamətlər üzrə, məsələn, avtonəqliyyat vasitələri sığortasında zərərlərin tənzimlənməsi, kredit həyat sığortası modeli və s. kimi istiqamətlər üzrə Türkiyə təcrübəsi yaxından öyrənildi.
Qardaş ölkələr arasında qurulmuş əməkdaşlıq əlaqələrinin ən əlamətdar hissəsi ilə ASA ilə TSB-nin ortaq razılıq və birgə təşəbbüsü nəticəsində dünyada ilk dəfə “Türk Dünyası Sığorta Birliyi”nin təsis olunması ilə bağlıdır. Bildiyiniz kimi, 2022-ci ilin 24 may tarixində Türkiyənin İstanbul şəhərində Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə və Özbəkistanın sığorta assosiasiyalarının iştirakı ilə “Türk Dünyası Sığorta Birliyi” təsis olundu.
Daha sonra 2025-ci ilin 14 sentyabr tarixində “Türk Dünyası Sığorta Birliyi”nin Azərbaycanın Şuşa şəhərində keçirilən I Assambleyasında Birlik Türk Dövlətləri Təşkilatının məqsəd və prinsiplərinə əsaslanmaqla yenidən formalaşdırıldı və nəticədə birliyə Macarıstan, Türkmənistan və Şimali Kipr Türk Respublikasının sığorta assosiasiyaları müşahidəçi qismində daxil oldu.
Türk dünyası sığortaçıları ilə əməkdaşlıq çərçivəsində baş vermiş daha bir əlamətdar hadisə isə 2023-cü ilin dekabr ayında Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində “AzRe Təkrarsığorta” (Azərbaycan), “Halyk” (Qazaxıstan), “Apex Insurance” (Özbəkistan) və “Aldagi” (Gürcüstan) şirkətlərinin nümayəndələri “Turan” beynəlxalq təkrarsığorta hovuzunun yaradılmasına dair Memorandumun imzalanması ilə gerçəkləşdi.
Türkiyə ilə Azərbaycanın sığorta bazarları arasındakı fərqə gəldikdə isə qeyd etmək istəyirəm ki, burada əsas fərq sığorta sektorunun yaşıdır. Çünki Türkiyədə sığorta xidmətləri 100 ildən çoxdur ki, aktiv tətbiq olunur, vərdişlər formalaşdırılıb, ümumi yanaşsaq, Türkiyə sığortaçılığının bir əsrə bərabər yaşı var. Azərbaycanda isə ilk dəfə sığorta xidmətləri 1921-ci ildə tətbiq olunmağa başlasa da, bu, sistemli xarakterdə olmayıb.
Ölkəmizdə aktiv və sistemli sığortaçılığın yaşı ölkə müstəqilliyimizin yaşı ilə bərabərdir. Məsələyə bu aspektdən yanaşsaq deyə bilərik ki, Azərbaycanda sığorta sektoru bu gün yeni inkişaf mərhələsindədir.
Bu inkişafın başlıca paradiqmalarından birini beynəlxalq əlaqələr təşkil edir. Bu gün yerli sığorta bazarımız region ölkələrinin sığorta bazarları ilə, beynəlxalq nüfuzlu sığorta təşkilatları ilə yaxından əməkdaşlıq edir. Həm də bu əməkdaşlıqlar nəticəsində yerli sığorta bazarımızın inkişafına yönəlmiş milli parametrləri formalaşır.
Azərbaycanda insanların sığortaya marağını artırmaq üçün hansı addımlar daha effektiv ola bilər?
Marağın artması ilk növbədə məlumatlılıqla, maarifləndirmə ilə birbaşa bağlı olan faktordur. Məlumatlılıq və maarifləndirmə təmin olunduqdan sonra maraq yarana bilər və nəticədə sığorta vərdişləri formalaşar.
Bu gün cəmiyyətimizdə sığorta məlumatlılığının artırılması və marağın formalaşması prosesi tədricən və mərhələli şəkildə baş verir. Bu çox sevindirici haldır. Sığorta sektorunun son 5 il üzrə böyümə göstəriciləri ilə bağlı verdiyim təhlilə istinad edərək deyə bilərəm ki, yaxın 3-5 il ərzində vətəndaşlarımızda sığorta vərdişləri bir qədər də artacaq.
Sevindirici haldır ki, artıq 6 ildir ki, ölkəmizdə genişmiqyaslı sığorta maarifləndirməsi layihəsi icra olunur. Layihə çərçivəsində 360 dərəcə təbliğat prinsipinə əsaslanmaqla çoxşaxəli tədbirlər – sığorta festivalları, yazı müsabiqələri, maarifləndirici sessiyaları təşkil olunur və mediada mütəmadi bilgiləndirici materiallar yayımlanır.
Vətəndaşların sığortaya olan marağının artmasına təkan verən başlıca istiqamətlərdən biri də istehlakçı hüquqları ilə bağlıdır. Heç təsadüfi deyil ki, bu gün Azərbaycan Mərkəzi Bankı sığortada istehlakçı hüquqlarının qorunması ilə bağlı ciddi addımlar atır və nəticədə sığorta istehlakçılarında müştəri məmnuniyyətinin təmin olunmasına təkan verilir.
Qarşıdakı 5 ildə Azərbaycanda sığorta sektorunda hansı dəyişiklikləri gözləyirsiniz?
Sığorta sektorunun son 5 il ərzində böyümə ardıcıllığına nəzər yetirsək (2021-ci ildə 16%, 2022-ci ildə 18%, 2023-cü ildə 26%, 2024-cü ildə 10,7%, 2025-ci ildə isə 11,2% böyümə) görərik ki, yerli sığorta bazarımız davamlı və dayanıqlı əsaslarla böyüməkdədir. Qeyd etmək istəyirəm ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2021-ci il 2 fevral tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” sənədində yerli sığorta bazarımızın böyüməsinə dair müəyyənləşdirilmiş hədəf minimumu 10% həcmindədir. Sevindirici haldır ki, yerli bazarımız ötən 5 ildə bu hədəf minimumunu bəzən hətta 3 dəfəyə yaxın üstələmişdir.
Növbəti 5 illə bağlı proqnozlarımız da pozitivdir. Çünki dəyişən zaman şərtləri çərçivəsində yerli sığorta bazarımız da böyüyür və risk təminatı əhatəsini genişləndirir. Yerli bazar bu gün maarifləndirir və peşəkar kadr potensialını gücləndirir, islahatlar tətbiq edir, qlobal çağırışlarla ayaqlaşır, müdafiə boşluğunu daraldır və ələxüsus “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” sənədindən irəli gələrək iqtisadiyyatdakı rolunu artırır.
Sığortalı Azərbaycan – https://sigortaliazerbaycan.com/ – Sigorta Medya Nəşridir – bütün hüquqlar qorunur
Sigorta Medya Türkiye – www.sigortamedya.com.tr
Sığorta növləri və ümumi sığorta fəaliyyətləri haqqında ətraflı məlumat almaq üçün veb saytımıza daxil ola bilərsiniz. Hər gün daha inkişaf etmiş cəmiyyət olmaq məqsədi ilə addımlar atırıq. Sığorta xidmətlərinin nə qədər vacib olduğunu izah etmək, üçün ən son məlumat ları və xəbərləri daxil edirik. Faydalanmaq istədiyiniz sığorta növləri haqqında ətraflı məlumat əldə etmək üçün saytımıza nəzər yetirə bilərsiniz. Saytımız vasitəsi ilə eyni zamanda həm fərdi həm korporativ sığorta növləri ilə tanış ola və bütün suallarınıza dərhal cavab ala bilərsiniz. Bizim saytımızın köməyi ilə şəxsi pensiya və həyat sığortası ilə bağlı maraqlandığınız bütün suallara cavab tapa bilərsiniz.
