Azərbaycanda avtomobil sığortası bazarı son illərdə mühüm dəyişikliklər mərhələsinə qədəm qoyub. Bonus-Malus sisteminin ləğvi, Sığorta tarixçəsi əmsalı modelinin tətbiqi, rəqəmsallaşma və süni intellekt əsaslı həllər sektorda yeni yanaşmalar formalaşdırır. Bəs bu yeniliklər sürücülərə nə vəd edir? İcbari avtomobil sığortası ilə KASKO arasında əsas fərqlər nələrdir? Yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı hansı addımlar atılmalıdır? Sığortalı Azərbaycan bu və digər sualları sığorta eksperti Şahin İsmayılova ünvanlayıb.
“Yeni sistem sürücünün şəxsi məsuliyyətini ön plana çıxarır”
Sığortalı Azərbaycan: Azərbaycanda avtomobil sığortası bazarında son illərdə ən mühüm dəyişikliklər hansılar olub?
Şahin İsmayılov: Son illərdə avtomobil sığortası bazarında bir sıra əhəmiyyətli islahatlar həyata keçirilib. 2022-ci ildə tətbiq edilən Zərərin Birbaşa Tənzimlənməsi mexanizmi sürücülərin üzləşdiyi bir çox problemlərin aradan qaldırılmasına imkan verdi.
Son mühüm yenilik isə 16 iyun 2026-cı ildən qüvvəyə minən Sığorta tarixçəsi əmsalı sistemidir. Bununla uzun illər tətbiq olunan Bonus-Malus modeli ləğv edildi və məsuliyyət birbaşa avtomobili idarə edən sürücünün üzərinə keçdi.
Yeni sistemə əsasən qəza törətməyən sürücü hər il 5 faiz endirim əldə edir, qəza törədən sürücünün isə hər hadisəyə görə sığorta haqqı 30 faiz artırılır.
İlk günlər bu dəyişiklik bəzi narazılıqlara səbəb olsa da, əslində əvvəlki sistemdə bəzi sürücülər baza tarifinin üç mislinə qədər artımla üzləşirdi. Yeni model daha ədalətli yanaşma təqdim edir.
Artıq qəza tarixçəsi avtomobil sahibinə deyil, hadisəni törədən sürücüyə aid edilir. Bundan əlavə, sığorta haqqı hesablanarkən sistemi avtomobili idarə etmək hüququ olan şəxslər arasında ən yüksək riskə malik sürücünü müəyyən edir və tarif buna uyğun hesablanır.
“İcbari sığorta qarşı tərəfi, KASKO isə sizin avtomobilinizi qoruyur”
Sığortalı Azərbaycan: İcbari avtomobil sığortası ilə KASKO arasında əsas fərqlər nələrdir?
Şahin İsmayılov: İcbari avtomobil sığortası sürücünün mülki məsuliyyətini sığortalayır və yalnız qarşı tərəfə dəyən zərəri ödəyir. Hadisəni törədən şəxsin öz avtomobilində yaranan zərər isə bu sığorta növü ilə qarşılanmır.
Bu səbəbdən KASKO sığortası xüsusilə yeni və yüksək dəyərli avtomobillər üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. KASKO avtomobili qəza ilə yanaşı, oğurluq, yanğın, təbii fəlakətlər, qəsdən vurulan zərər və digər risklərdən də qoruyur.
“Qəza zamanı hadisə yerini tərk etmək olmaz”
Sığortalı Azərbaycan: Yol-nəqliyyat hadisəsi baş verdikdə sürücülər ilk növbədə nə etməlidirlər?
Şahin İsmayılov: Ən vacib qayda hadisə yerini tərk etməməkdir. Daha sonra dərhal Yol Polisi və sığorta şirkəti məlumatlandırılmalıdır.
Yol Polisi hadisəni rəsmiləşdirir, məlumat elektron qaydada sığortaçıya göndərilir. Bundan sonra avtomobil qiymətləndirməyə təqdim olunur və zərərin məbləği müəyyən edilir.
Bundan əlavə, sürücü alkoqol və narkoloji müayinədən keçməli, tələb olunan bütün sənədləri vaxtında təqdim etməlidir. Bütün prosedurlar tamamlandıqdan sonra sığorta ödənişi həyata keçirilir.
“Ödənişlə bağlı problemlərin əsas səbəbi gözləntilərin fərqli olmasıdır”
Sığortalı Azərbaycan: Sığorta ödənişlərinin gecikməsinə və ya rədd edilməsinə daha çox hansı hallar səbəb olur?
Şahin İsmayılov: Ən çox rast gəlinən problem vətəndaşın gözlədiyi məbləğlə sığorta şirkətinin hesabladığı zərər arasında fərqin yaranmasıdır.
Bəzi sürücülər düşünür ki, qəza baş verən kimi bir neçə gün ərzində ödəniş edilməlidir. Halbuki bunun üçün Yol Polisi araşdırması, qiymətləndirmə və digər prosedurlar tamamlanmalıdır.
Bəzən sığorta şirkəti pul əvəzinə avtomobilin tərəfdaş servisdə təmir edilməsini təklif edir. Bu da qanunvericiliyin nəzərdə tutduğu tam hüquqi həll variantlarından biridir.
“Elektrik avtomobilləri KASKO-ya marağı artırır”
Sığortalı Azərbaycan: Elektrik və hibrid avtomobillərin artması sığorta bazarına necə təsir edir?
Şahin İsmayılov: Son illərdə elektrik və hibrid avtomobillərin sayı sürətlə artır və bu, KASKO sığortasına marağı da yüksəldir.
Hazırda bu avtomobillər üçün ayrıca xüsusi tarif sistemi tətbiq olunmur. Hibrid avtomobillərin icbari sığortası mühərrik həcminə, tam elektrik avtomobillərinin sığortası isə mühərrik gücünə əsasən hesablanır.
“Süni intellekt zərərlərin qiymətləndirilməsini sürətləndirir”
Sığortalı Azərbaycan: Süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar sığorta sektorunu necə dəyişir?
Şahin İsmayılov: Artıq hadisə yerindən göndərilən fotolar süni intellekt vasitəsilə analiz edilir, ehtiyat hissələrinin qiymətləri saniyələr ərzində müəyyən olunur.
Telematika sürücülərin davranışını qiymətləndirir, rəqəmsal platformalar isə sənəd dövriyyəsini və ödəniş prosesini sürətləndirir. Bu texnologiyalar həm xidmət keyfiyyətini artırır, həm də sığorta fırıldaqçılığı ilə mübarizəni gücləndirir.
“Qiymətə deyil, etibarlılığa üstünlük verin”
Sığortalı Azərbaycan: Avtomobil sahiblərinə əsas tövsiyəniz nə olardı?
Şahin İsmayılov: Sığorta seçərkən yalnız qiymətə baxmaq düzgün deyil. Şirkətin etibarlılığı, ödəniş təcrübəsi, xidmət keyfiyyəti və bazardakı nüfuzu da diqqətlə araşdırılmalıdır.
Hər kəs minimum səviyyədə sığorta biliklərinə malik olmalı və imkan daxilində peşəkar mütəxəssislə məsləhətləşməlidir.
Çünki hadisə gözlənilmədən və yalnız bir dəfə baş verir. Risklərin qarşısını almaq mümkün olmasa da, onların maliyyə nəticələrindən qorunmaq hər bir insanın öz əlindədir.
Yekun qiymətləndirmə
Avtomobil sığortası sahəsində həyata keçirilən son islahatlar göstərir ki, sektor daha şəffaf, fərdi məsuliyyətə əsaslanan və rəqəmsal idarəetməyə uyğun modelə keçir. Ekspertin fikirləri də təsdiqləyir ki, düzgün sığorta seçimi, qanunvericiliyin tələblərini bilmək və hadisə zamanı prosedurlara əməl etmək sürücülərin hüquqlarının qorunmasında həlledici rol oynayır.
Müəllif Hüquqları:
Sığortalı Azərbaycan – “Sigorta Medya” nəşridir. Bütün hüquqlar qorunur. Platformamız vasitəsilə fərdi sığorta və korporativ sığorta növləri, o cümlədən həyat sığortası və könüllü pensiya sığortası haqqında ən son xəbərləri izləyə bilərsiniz. Regionun sığorta gündəmini izləmək üçün Sigorta Medya Türkiye səhifəsini də ziyarət edə bilərsiniz.
